Η ενεργειακή μετάβαση δεν αφορά μόνο την παραγωγή καθαρής ενέργειας, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτή διανέμεται και αξιοποιείται σε τοπικό επίπεδο.
Στο πλαίσιο του έργου NEW EPOCH, τα σχολικά κτήρια που θα ανακαινιστούν με βάση τις αρχές του παθητικού κτηρίου θα μειώσουν δραστικά τις ενεργειακές τους ανάγκες, ενώ παράλληλα θα φιλοξενήσουν φωτοβολταϊκά συστήματα στις στέγες τους. Η πλεονάζουσα ενέργεια που θα παράγεται δημιουργεί τη δυνατότητα να υποστηριχθούν τοπικές επιχειρήσεις, ευάλωτα νοικοκυριά και άλλες δημοτικές παροχές, ενισχύοντας την ενεργειακή αυτάρκεια και την κοινωνική συνοχή της περιοχής.
Ένα από τα βασικά εργαλεία για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι οι ενεργειακές κοινότητες. Πρόκειται για συνεργατικά σχήματα στα οποία μπορούν να συμμετέχουν πολίτες, δήμοι, μικρές επιχειρήσεις, φορείς και οργανισμοί, με σκοπό την από κοινού παραγωγή, διαχείριση και κατανάλωση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Οι δήμοι μπορούν να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία, αναλαμβάνοντας την πρωτοβουλία δημιουργίας μιας ενεργειακής κοινότητας και κινητοποιώντας τοπικούς φορείς και κατοίκους να συμμετέχουν ενεργά. Με αυτόν τον τρόπο, η τοπική αυτοδιοίκηση δεν λειτουργεί μόνο ως καταναλωτής ή διαχειριστής υποδομών, αλλά και ως καταλύτης για τη δημιουργία ενός πιο συμμετοχικού, δίκαιου και βιώσιμου ενεργειακού μοντέλου.
Η δυνατότητα αυτή ενισχύεται μέσω μηχανισμών όπως το virtual net billing που επιτρέπει την εικονική κατανομή της παραγόμενης ενέργειας σε διαφορετικές παροχές και καταναλωτές, ακόμη και αν δεν βρίσκονται στο ίδιο κτήριο. Με αυτόν τον τρόπο, οι δήμοι μπορούν να αξιοποιήσουν την ενέργεια που παράγεται από τα σχολικά φωτοβολταϊκά για να καλύψουν ανάγκες άλλων δημοτικών υποδομών, να υποστηρίξουν ευάλωτα νοικοκυριά και να μειώσουν το συνολικό ενεργειακό κόστος της τοπικής κοινότητας.
Η προσέγγιση αυτή δίνει στην τοπική αυτοδιοίκηση τη δυνατότητα να αναπτύξει ένα πιο ανθεκτικό, αποκεντρωμένο και κοινωνικά δίκαιο ενεργειακό μοντέλο, μεγιστοποιώντας το περιβαλλοντικό και κοινωνικό όφελος των δημόσιων επενδύσεων. Ο συνδυασμός βαθιάς ενεργειακής ανακαίνισης, εγκατάστασης φωτοβολταϊκών και δημιουργίας ενεργειακών κοινοτήτων μπορεί έτσι να αποτελέσει μια ολοκληρωμένη και επαναλήψιμη μεθοδολογία για δήμους που επιδιώκουν μια βιώσιμη και συμμετοχική ενεργειακή μετάβαση!
